اختصاصي هر يك از اعضا (مو، چشم، گوش، دندان و لثه، صورت، شكم، كبد، قلب)؛ 3) دستور غذا (غلات، حبوبات، گوشت پرندگان، آشاميدنيها، ميوهها، سبزيها، ماهي و غيره)؛ 4) قيافهشناسي.
قسمتهاي اول و دوم بيشتر از ابن سينا اقتباس شده است، و بعد از او از رازي و عليبن عباس اهوازي؛ قسمت سوم اقتباس از كتاب
الاٴدوية المفردة و الاغذية تأليف اسحاق اسرائيلي؛ قسمت چهارم تقريباً ترجمهٴ حرف به حرف كتاب المنصوري رازي است (باب 2، فصل 6 تا 58).
ضرورتي ندارد گفته شود كه آلدو براندينو همهٴ اين آثار را از طريق ترجمههاي لاتينيشان ميشناخت. غير از موٴلفاني كه هماكنون ياد كرديم، او با آثار حنينبن اسحاق و قسطنطين افريقي هم آشنايي داشت.
مهمترين قسمت از لحاظ طب محض بخش اول كتاب اوست. در آن از موضوعهايي از قبيل هوا، خوردنيها و نوشيدنيها، فعاليت جنسي، استحمام، فصد، مسهل، استفاده از بادكش و زالو (ولي ذكري از اماله ديده نميشود)، بهداشت زنان باردار و نوزادان، بهداشت مسافران، چگونگي محافظت خويش از بيماريهاي وبا و طاعون، و غيره بحث شده است.
دستور تندرستي نخستين شاهكار آثار پزشكي به زبان فرانسه و از نخستين آثار علمي فرانسوي است. اين كتاب اندكي مقدم بر
گنجنامهٴ برونتو لاتيني (حدود 1266)، است و به گويش عجيب پيكاردي و والون، با اندك تمايلي به زبان ايتاليايي نوشته شده است. فصل مربوط به طب كودكان در بخش اول حاوي نخستين نمونه از واژههاي papa (بابا) و maman (ماما) است.
شهرت و رواج دستور تندرستي را از نسخههاي متعدد، قريب 35 نسخه، و دست كم دو ترجمهٴ ايتاليايي آن ميتوان دريافت. يكي از اين ترجمهها را زوتچرو بنچيوني1 سردفتر فلورانسي در 1310، انجام داد؛ كه از نظر زبانشناسي سند معتبري به شمار ميرود.
سيمون جنوايي2
لغتنويس، گياهشناس و پزشك ايتاليايي كه در اواخر سدهٴ سيزدهم، برآمد. عضو شوراي كليساي روئن، پزشك نيكولاس چهارم (پاپ از 1288 تا 1292)، و نمازگزار بونيفاس هفتم (پاپ از 1294 تا 1303)، بود.
او سي سال از عمرش را صرف تأليف كتاب مفردات طبي به نام مترادفات طبي يا
راهنماي تندرستي3 كرد. اين كتاب در زمان پاپي نيكولاس، يا پيش از آن، با هديهنامه و مقدمهاي از